اسد الله معطوفى

613

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

گورستان ساوركلاته منطقه كتول روستاى ساوركلاته كه هم‌اكنون جزو شهرستان علىآباد كتول محسوب مىشود ، جايگاه و پيشينهء حداقل 300 ساله در اسناد تاريخى منطقه دارد و در عصر صفوى مدت‌ها در تيول چند خاندان از جمله استرابادىها بود . در وقفنامه‌اى كه به سال 1148 ه . ق ( آخرين سال حكومت صفويان و اولين سال حكومت نادر شاه افشار ) تنظيم شده ، آمده است : « . . . 3 دانگ ساوركلاته از بلوك فخر عماد الدين استراباد تعلق به حاجى فولاد استرابادى پسر ملا محمد صالح دارد كه به همراه يك سنگ و نصف حجر از همگى رودخانه سرخان محله را بر اولاد ذكور خويش وقف كرده و . . . » . 37 در زمان فتحعلى شاه نيز كه فرزندش محمد قلى ميرزا ملك‌آرا حاكم مازندران و استراباد بود ، وى فرزندش ( نوه فتحعلى شاه ) بديع الزمان ميرزا را از طرف خود حاكم ( نايب الحكومه ) استراباد نمود . محمد قلى طى حكمى كه در شعبان سال 1245 صادر نمود ، از بديع الزمان خواسته بود كه : « . . . اجاره 3 دانگ ساوركلاته را از كلبعلى خان كه از طرف حسين بيگ كتول اجاره كرده بود به موجر برساند . . . » . 38 از زمان مظفر الدين شاه قاجار هم مكتوبى از ساوركلاته باقى مانده است ، و آن اينكه در سال 1320 ه . ق صولت‌نظام ( قورخانچى ) مامور عالىرتبه اعزامى از دار الخلافه ( پايتخت ) تهران ، در نگاشته‌هاى خود درباره اين روستا چنين نوشته است : « . . . اين قريه 60 خانوار و 275 نفر جمعيت دارد كه مرد زن‌دار 60 نفر ، زن شوهردار 62 نفر ، مرد بىزن 15 نفر و زن بىشوهر آن 10 نفر هستند » . 39 در اين روستا هم‌اكنون امامزاده‌اى بنام اسماعيل بن ابراهيم بن موسى كاظم وجود دارد كه در اطراف آن قبرستانى قديمى قرار گرفته است . بناى اين امامزاده در دهه اول 70 خورشيدى تعمير و ترميم شد طوريكه بجاى آن بنائى جديد با گنبدى حلب‌پوش برپا كرده‌اند . دو صندوق قديمى متداخل را از جاى اصلى برداشته و در مسجد نوساز متصل به بناى جديد قرار داده‌اند . بر صندوق قديمىتر كه طول آن 222 ، عرضش 112 و ارتفاعش 119 سانتيمتر است ، كتيبه‌اى ( بر قسمت سر ) به خط ثلث چنين حكاكى شده است : « قال على عليه السلام انما الدنيا فناء ليس للدنيا ثبوت انما الدنيا كبيت نسجته العنكبوت و لقد يكفيك منها ايها العاقل قوت و لعمرى عن قليل كل من فىها يموت صدق ولى الله » . بر پائين همين قسمت نيز چنين آمده :